ΦΕΓΓΑΡΑΚΙ ΜΟΥ ΜΙΣΟ
Η Σελήνη (το φεγγάρι) είναι ο δορυφόρος της Γης. Κάθε βράδυ αν στρέψουμε το βλέμμα μας στον ουρανό μπορούμε να το δούμε. Άλλες φορές φαίνεται σαν ένας μεγάλος φωτεινός δίσκος, άλλες είναι μισό (το μισοφέγγαρο), άλλες βλέπουμε ένα πολύ μικρό κομματάκι του, που μας θυμίζει τον τρόπο που το ζωγραφίζαμε σαν παιδιά και άλλες δεν φαίνεται καθόλου. Το φεγγάρι μας, λοιπόν, έχει πολλές μορφές. Ποιες είναι αυτές και τι σημαίνει η καθεμιά; Τι είναι πανσέληνος και κάθε ποτέ την βλέπουμε στον ουρανό; Τι είναι η σκοτεινή πλευρά της Σελήνης και είναι όντως σκοτεινή;
Η Σελήνη,όπως όλοι οι δορυφόροι,περιφέρεται γύρω από τη Γη.Ο χρόνος που κάνει για να για εκτελέσει μία πλήρη περιφορά είναι 29 ημέρες (στις γυναίκες το νούμερο ίσως κάνει κάποια εντύπωση),ενώ παράλληλα μέσα σε αυτό το διάστημα γυρίζει και γύρω από τον εαυτό της. Οι διαφορετικές μορφές που παίρνει το φεγγάρι ονομάζονται φάσεις και έτσι κάνουμε λόγο για τις φάσεις τις Σελήνης. Οι φάσεις τις σελήνης είναι 4 και γίνονται αντιληπτές στον άνθρωπο περίπου κάθε εβδομάδα. Η πρώτη φάση ονομάζεται Νέα Σελήνη. Κατά την διάρκεια αυτής της φάσης δεν φαίνεται φεγγάρι στον ουρανό. Αυτό συμβαίνει γιατί κατά την διάρκεια της Νέας Σελήνης το φεγγάρι ανατέλλει και δύει μαζί με τον Ήλιο.Δύο μέρες μετά την Νέα Σελήνη παρατηρούμε από το δεξί μας χέρι (ανατολικά) ένα πολύ λεπτό φωτεινό τόξο. Το τόξο αυτό ονομάζεται αύξων μηνίσκος και η εμφάνιση του μας ειδοποιεί ότι η Σελήνη έχει μόλις ξεκινήσει το ταξίδι της γύρω από την Γη. Καθημερινά μετά την εμφάνιση του μηνίσκου βλέπουμε το φεγγάρι να γεμίζει (πάντοτε από τα δεξιά προς τα αριστερά) ως που μετά από μια εβδομάδα έχει φτάσει στο μισοφέγγαρο. (την Ημισέληνο για όσους θέλουν να εντυπωσιάσουν). Η φάση αυτή ονομάζεται πρώτο τέταρτο. Στη συνέχεια μετά από 2 ημέρες παρατηρούμε το φεγγάρι να συνεχίζει να γεμίζει και να γίνεται σχεδόν πανσέληνος. Όταν συμβαίνει αυτό λέμε το φεγγάρι αύξων αμφίκυρτο (επειδή θυμίζει αμφίκυρτο φακό). Μετά έρχεται η γνωστή σε όλους μας πανσέληνος. Στην πανσέληνο όπως προαναφέρθηκε το φεγγάρι φαίνεται σαν ένας μεγάλος φωτεινός δίσκος. Μετά την Πανσέληνο οι φάσεις επαναλαμβάνονται μόνο που αυτή την φορά βλέπουμε το φεγγάρι να «χάνει» δηλαδή να μικραίνει. Το φεγγάρι γίνεται φθίνων αμφίκυρτος, μετά ημισέληνος (αλλιώς τρίτο τέταρτο), μετά φθίνων μηνίσκος ενώ στο τέλος έρχεται η Νέα Σελήνη και επαναλαμβάνεται ο κύκλος. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω πως οι μηνίσκοι και οι αμφίκυρτοι δεν θεωρούνται ακριβώς «φάσεις» της Σελήνης, απλώς παρεμβάλλονται μεταξύ των κύριων φάσεων. Οι κύριες φασεις είναι:
Νέα Σελήνη
Πρώτο Τέταρτο
Πανσέληνος
Τρίτο τέταρτο
Παρακάτω φαίνεται ένα αντιπροσωπευτικό σχήμα των φάσεων της Σελήνης.
Στον εξωτερικό κύκλο φαίνονται οι φάσεις όπως τις βλέπουμε εμείς από την Γη ενώ στον εσωτερικό, φαίνεται η γωνία που σχηματίζει σε κάθε φάση η σελήνη με το ηλιακό φώς και την Γη.
(Καθώς στο συγκεκριμένο σχήμα δεν αποδίδεται ο εσωτερικός κύκλος, πολύ σωστά φανταστείτε την Σελήνη σαν μία σφαίρα με βάθος που έχει μια φωτεινή και μία σκοτεινή πλευρά. Για παράδειγμα κατά την Νέα Σελήνη εμείς δεν βλέπουμε φεγγάρι ενώ στην πανσέληνο βλέπουμε όλο τον δίσκο.)
Από το παραπάνω σχήμα είναι πολύ εύκολο να καταλάβουμε ότι οι φάσεις της Σελήνης σχετίζονται με την γωνία που σχηματίζει η Σελήνη με την Γη και τον Ήλιο κατά την περιφορά της γύρω από την Γη. Στο πρώτο και το τρίτο τέταρτο η γωνία βλέπουμε να γίνεται 90° , στην Πανσέληνο 180° και στην νέα Σελήνη 0°. Αξίζει να σημειώσουμε ότι κάθε φάση διαρκεί 7 ημέρες και 9 ώρες. Ενώ η Σελήνη από φάση σε φάση ανατέλλει 6 ώρες αργότερα από την άλλη. Για παράδειγμα στην Νέα Σελήνη ανατέλλει μαζί με τον ήλιο στις 6 π.μ. ,στο πρώτο τέταρτο ανατέλλει στις 12 μ.μ και στην Πανσέληνο ανατέλλει στις 6 μ.μ δηλαδή όταν δύει ο ήλιος. Αυτό μας εξηγεί και γιατί βλέπουμε κάποιες φορές το φεγγάρι στον ουρανό τα πρωινά.
Πέρα από το σχήμα του φεγγαριού συχνά έχουμε ακούσει τους δημοσιογράφους και τους συγγραφείς να κάνουν λόγο για την «σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού». Μάλιστα αρκετές θεωρίες συνομωσίας έχουν αναπτυχθεί με βάση αυτήν. Καταρρίπτοντας δυστυχώς ή ευτυχώς τον μύθο αυτόν θα σας πώ ότι το φεγγάρι δεν έχει σκοτεινή πλευρά. Ο Ήλιος φωτίζει και τις δύο πλευρές του φεγγαριού. Από την Γη όμως μπορούμε να δούμε μόνο την μία πλευρά του επειδή όσο χρόνο κάνει να γυρίσει γύρω από την Γη κάνει και για να γυρίσει γύρω από τον εαυτό του. Με άλλα λόγια ο χρόνος την ιδιοπεριστροφής του συμπίπτει με τον χρόνο περιφοράς του γύρω από την Γη.
Μπορεί σε πολλούς ως τώρα το φεγγάρι να μην κάνει ιδιαίτερη εντύπωση γιατί αποτελεί ένα δεδομένο για το ανθρώπινο είδος. Λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν πως το φωτεινό αυτό σώμα που εμείς αντικρίζουμε κάθε βράδυ είναι το δεύτερο φωτεινότερο της ουράνιας σφαίρας μετά τον Ήλιο. Ενώ, με το βαρυτικό πεδίο που ασκεί στην Γη παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην διατήρηση του βαρυτικού πεδίου της ίδιας της Γης ως έχει. Αλήθεια, μπορείτε να φανταστείτε την ζωή μας χωρίς το φεγγάρι;
