Η μάνα τότε και η μάνα σήμερα

Μια σύγκριση που δεν είναι για να κατηγορήσει, αλλά για να αφυπνίσει. Αν η μάνα εκείνης της εποχής έβλεπε τη σημερινή, θα τη θαύμαζε… ή θα την λυπόταν;
Η εικόνα της αγρότισσας μάνας πριν από 60-70 χρόνια δεν είναι απλώς μια νοσταλγική ανάμνηση. Είναι ένα ζωντανό σύμβολο αντοχής, ευθύνης και προσφοράς. Μια γυναίκα που δεν είχε επιλογές – είχε μόνο καθήκον.
Δεν είχε «βοήθεια».
Δεν είχε «χρόνο για τον εαυτό της».
Δεν είχε «δικαιώματα» όπως τα εννοούμε σήμερα.
Είχε όμως κάτι που σήμερα σπανίζει:
απόλυτη συνείδηση του ρόλου της.
Η μάνα τότε
Η μάνα εκείνης της εποχής δεν ρωτούσε αν «μπορεί».
Απλώς έκανε.
Παλιά η μάνα, η μάνα αγρότισσα, όταν πήγαινε στο χωράφι, έπαιρνε και τα παιδιά της μαζί γιατί δεν είχε που να τ’ αφήσει! Τα “φόρτωνε” στο γάιδαρο και ξεκινούσε από το χάραμα! Η ευθύνη της οικογένειας ήταν στους ώμους της. Έπαιρνε ακόμα και το μωρό της -το στερνό! Τότε οι γιαγιάδες, μάνες και πεθερές, ήταν κι αυτές νέες και είχανε δικές τους δουλειές στα χωράφια και δεν μπορούσαν να τα κοιτάξουν ! Μόλις έφτανε, έβαζε το σαμάρι του γαϊδάρου ανάποδα με μια κουβερτούλα και το μωρό της μέσα, κάτι σαν πορτ-μπεμπέ και άρχιζε την δουλειά στο χωράφι! Σαν άκουγε το μωρό να κλαίει, το άρπαζε και το θήλαζε! Και ξαναγύριζε στη δουλειά! Σαν έπεφτε ο ήλιος φόρτωνε πάλι τα παιδιά στο γαϊδούρι και ξεκίναγε για το χωριό!

Η μάνα τότε δεν είχε επιλογές. Είχε μόνο ευθύνη.
Να προφτάσει στο σπίτι να μαγειρέψει, να ταΐσει τα ζώα, να ανάψει το τζάκι, να πλύνει τα ρούχα, να τα στεγνώσει δίπλα στη φωτιά και όταν πια κοιμηθούν όλοι να τα σιδερώσει με το σίδερο το παλιό αυτό με τα κάρβουνα που για να “αρπάξουν” το κουνούσες δεξιά-αριστερά. Στερούνταν ακόμα και τον ύπνο! Αυτή ήταν η μάνα! Η αγρότισσα μάνα ! Γυναίκα δυνατή, ακάματη ,αλύγιστη, μα πάντα χαμογελαστή! Πάντα είχε φτιαγμένο ένα γλυκό του κουταλιού να ταρτάρει κάποιον επισκέπτη. Γυναίκα ευλογημένη! Και φτάσανε τα γεράματα! Ρυτιδασμένο πρόσωπο σαν τις χαρακιές του χωραφιού, χέρια κουρασμένα και ροζιασμένα, πόδια βαριά, σπασμένη μέση, φαγωμένα γόνατα….. Μα!…..πάνω απ’ όλα με ατσάλινη ψυχή!!!!
Η ζωή της ήταν σκληρή, σχεδόν αδυσώπητη. Κι όμως – χαμογελούσε κι ας της έλειπαν τα μισά δόντια.
Όχι γιατί ήταν εύκολα τα πράγματα. Αλλά γιατί είχε μάθει να αντέχει.
Η αγάπη της δεν εκφραζόταν με λόγια ή θεωρίες. Εκφραζόταν με θυσία.
Έτρωγε τελευταία. Κοιμόταν λιγότερο. Δούλευε περισσότερο και ποτέ δεν παραπονιόταν. Αυτές οι μάνες μας μεγάλωσαν.
Το ερώτημα είναι:
Εμείς τι κόσμο αφήνουμε στα παιδιά μας;
Η μάνα σήμερα
Σήμερα δεν έχουμε λιγότερες δυνατότητες. Έχουμε λιγότερη αντοχή.
Δεν μας λείπουν τα μέσα — μας λείπει η ψυχική ανθεκτικότητα. Η σημερινή μάνα ζει σε έναν τελείως διαφορετικό κόσμο. Έχει περισσότερες δυνατότητες, περισσότερη γνώση, περισσότερα μέσα. Η παλιά μάνα δεν είχε επιλογές — και γι’ αυτό έγινε δυνατή. Η σημερινή έχει άπειρες επιλογές — και γι’ αυτό μπερδεύεται.
Έχει:
- ιατρική φροντίδα
- παιδικούς σταθμούς
- τεχνολογία
- χρόνο (θεωρητικά)
Όμως, μαζί με αυτά, ήρθαν και άλλες πιέσεις:
- Άγχος
- Ανασφάλεια
- Κοινωνική σύγκριση
- Μια διαρκής αμφισβήτηση του εαυτού της
Η σύγχρονη μάνα δεν παλεύει με το χωράφι. Παλεύει με τον χρόνο, την κοινωνία και τις απαιτήσεις. Δεν είναι λιγότερο κουρασμένη. Είναι κουρασμένη αλλιώς.
Η μεγάλη διαφορά
Η διαφορά δεν είναι στο πόσο δύσκολη είναι η ζωή. Η διαφορά είναι στην αντίληψη της ευθύνης.
Η παλιά μάνα:
- Δεν έψαχνε ισορροπία
- Δεν ζητούσε αναγνώριση
- Δεν διαπραγματευόταν τον ρόλο της
Η σημερινή μάνα:
- Προσπαθεί να τα ισορροπήσει όλα
- Αναζητά στήριξη και κατανόηση
- Ζει μέσα σε έναν κόσμο που της λέει συνεχώς ότι «δεν κάνει αρκετά»
Η παλιά μάνα ήταν πιο σκληραγωγημένη.
Η σημερινή μάνα είναι πιο ευάλωτη – γιατί ζει σε έναν πιο σύνθετο κόσμο.
Η μία πάλευε με την επιβίωση. Η άλλη παλεύει με την ψυχή. Μια κοινωνία που κάνει τη μητρότητα “υποχρέωση υπό όρους”, δεν φτιάχνει δυνατές μάνες — φτιάχνει κουρασμένες γυναίκες. Και ίσως το πρόβλημα δεν είναι οι μάνες… Ίσως είναι ο κόσμος που φτιάξαμε εμείς, που δεν αντέχεται πια.
Τι χάσαμε; Μαζί με την πρόοδο, χάσαμε κάτι πολύτιμο:
- την αντοχή χωρίς παράπονα
- την απλότητα της ζωής
- την αίσθηση ότι «πρέπει να σταθώ όρθια, ό,τι κι αν γίνει»
Και κυρίως: Χάσαμε το μέτρο της θυσίας.
Δεν χρειάζεται να γυρίσουμε πίσω. Ούτε να εξιδανικεύσουμε τη φτώχεια και τη δυσκολία. Αλλά πρέπει να κρατήσουμε:
- την αξιοπρέπεια εκείνης της μάνας
- τη δύναμή της
- την αφοσίωσή της στην οικογένεια
Και να θυμόμαστε: Η μάνα δεν είναι ρόλος. Είναι αποστολή. Η αγρότισσα μάνα με τα τρία της παιδιά πάνω στο γάϊδαρο, δεν ζητούσε τίποτα. Μόνο έδινε. Η σημερινή μάνα ζητάει – και καλά κάνει. Αλλά πρέπει να θυμάται και να δίνει με την ίδια ψυχή. Γιατί τελικά, όσα κι αν αλλάξουν στον κόσμο…
Η αξία της μάνας μετριέται πάντα με την καρδιά της.
Η μάνα δεν άλλαξε. Εμείς αλλάξαμε. Και όσο ξεχνάμε τι σημαίνει θυσία, τόσο θα μεγαλώνουμε παιδιά… χωρίς ρίζες.
Φώτης Παναγιωτακόπουλος



